Përemrat vetorë “ne” “ju” dhe përdorimi i tyre i gabuar

    A-IMG_1252Dihet tashmë nga të gjithë ata që i kanë marrë së paku njohuritë themelore gjuhësore se përemrat janë pjesë e ligjëratës që zënë vendin e emrit në ligjërimin tonë. Quhen vetorë se ata përdoren sipas vetave, d.m.th. në tre pozicione vetore:

1)Personi që flet dhe tregon për vetën e tij apo në emër të grupit që përfaqëson. Veta e parë

2)Personi ose grupi me të cilin komunikojmë drejtpërdrejt. Veta e dytë

3)Personi, ose grupi që nuk është i pranishëm në bashkëbisedim, por që flasim për të(to). Veta e tretë.

      Duke qenë se emrat janë të numrit njejës dhe shumës, edhe përemrat janë të numrit njejës dhe të numrit shumës, pra zënë vendin e emrit që nënkupton një person, një objekt, një kafshë ose një diçka tjetër, por edhe një shumësie personash, sendesh, ideshë apo kafshësh. Edhe kur treguam për ndarjen në veta, thamë personi ose grupi….për secilën vetë. Pra një person, ose një grup personash etj. Këtu më poshtë po i paraqesim përemrat vetor sipas vetave në dy numrat e përdorur dhe më tej do të paraqesim rastet e përdorimit në fjali sipas rasave të ndryshme për ta kuptuar më qartë vlershmërinë e tyre dhe si duhen përdorur sa më saktë. Kur kam folur në një material tjetër për përdorimin e trajtave të shkurtëra, e kam paraqitur një gjë të tillë, por nuk kam folur për rastet e përdorimit të gabuar të përemrave të plotë, ndaj këtu po e paraqes një gjë të tillë duke paraqitur edhe një herë tjetër rastet e lakimit të përemrave vetorë dhe ku duhet pasur kujdes që të mos gabohet gjat përdorimit në të shprehur gojor e atij me shkrim.

  1. Veta e parë –Unë (njëjës) personi që flet a tregon; –Ne (shumës) grupi ku bën pjesë folësi. (Vetja jonë,[njëjës] ose grupi ku bëjmë pjesë[shumës])
  2. Veta e dytë –Ti (njëjës) personi që i drejtohemi (njëjës) –Ju (shumës) grupi që i drejtohemi dhe bisedojmë. (bashkëbiseduesi(t) e pranishëm)
  3. Veta e tretë –Ai(ajo) njëjës(të papranishëm ose jo bashkëbisedues; –Ata(ato) shumës.

   Gjithashtu duhet thënë se këta përemra nuk janë të ngurtësuar, pasi ata ndryshojnë sipas rasave të ndryshme gjatë përdorimit të tyre në fjali(në të folurin tonë). Këtu duhet të kujtojmë se rasat e lakimit janë kryesisht pesë në gjuhën shqipe dhe kryesisht: emërore; gjinore; dhanore; kallzore dhe rrjedhore. Ekziston në shqip edhe një rasë tjetër siç është rasa thirrore që rrallëherë përdoret, prandaj edhe nuk merret në konsideratë në lakimin e emrave, mbiemrave, përemrave, nyjeve dhe numërorëve.

       Emërore unë; ti; ai(ajo)(njëjës)       ne; ju; ata(ato) (shumës)

       Gjinore  –;   –;  i(e) atij(asaj)        –; –; i(e) atyre

       Dhanore mua; ty; atij(asaj)          neve; juve; atyre

       Kallzore mua; ju; atë                     ne; ju; ata(ato)

       Rrjedhore(prej) meje; teje; atij(asaj)    nesh; jush; atyre

      Këtu unë nuk kam paraqitur trajtat e shkurtëra që dalin në secilën vetë e numër në rasat dhanore dhe kallzore, pasi këtë gjë, siç e cilësova edhe më sipër e kam paraqitur në një rast tjetër, ndaj nuk po i riparaqes këtu, pasi nuk ishte ky objekti i këtij shkrimi. Si objekt kam që të saktësoj rastet e përdorimit të përemrave të vetës së parë dhe të dytë në numrin shumës të cilët janë: Ne dhe Ju.

     Siç shihet nga tabela e lakimit të këtyre përemrave përemrat vetorë të vetës së parë dhe të dytë shumës në rasat emërore dhe kallzore dalin:

      Veta e parë –Ne.

      Veta e dytë –Ju.

Ndersa në rasën dhanore dalin:

       Veta e parë –Neve

       Veta e dytë –Juve

Këtu dallohet qartë ndryshimi mes rasave emërore e kallzore me rasën dhanore dhe më poshtë po i pranëvë që të shihen e nguliten saktë e qartë:

      Emërore dhe Kallzore   –Ne     Dhanore   –Neve

      Emërore dhe Kallzore   –Ju      Dhanore   –Juve

      Tashti këtu më poshtë po jap disa shembuj përdorimi në fjali sipas rasave që analizova më sipër.

      Ne jemi në ballë të punës dhe do t’i përballojmë të gjitha vështirësitë që na dalin. (Kush?)

      Ju duhet t’i zgjidhni vetë problemet tuaja! (Kush?)    Të dy këto raste janë në emërore.

      Juria na ka zgjedhur ne fitues të garës. (Kë?)

      Në konkurs do të përballemi me ju.  (me Kë?)  Edhe këta raste janë në rasën kallzore.

      Çmimin e parë na e dhanë neve.  (Kujt?)

      Këta libra jua dhurojmë juve në shenj mirënjohje. (Kujt?) të dy rastet në rasën dhanore.

Por shumë herë këta raste ngatërrohen dhe përdoret dhanorja për emërorën dhe kallzoren, apo forma e emërores dhe kallzores për dhanoren. Bie fjala rasti:

Neve nuk e pranojmë t’i plotësojmë kërkesat tuaja se na duken të padrejta e të papranueshme. (Kush nuk i pranon? –Ne dhe jo Neve) (rasa emërore e përdorur si rasa dhanore)

Në takim duhej të ishit edhe juve. (Kush duhej të ishte? –Ju dhe jo juve) sërish rasa emërore e përdorur si rasa dhanore.

Ose e anasjellta:

Këto materiale na i sollën ne për t’i transportuar deri në destinacion. (Kujt? –Neve dhe jo ne)

Ju po ju japim këto dhurata si mirënjohje nga ana jonë. (Kujt? –Juve dhe jo ju).

     Këtu nuk po sjell shembuj të keqpërdorimit të rasës kallzore, por nënkuptohet keqpërdorimi ashtu siç ndodh edhe për rasën emërore.  

3 mendime mbi “Përemrat vetorë “ne” “ju” dhe përdorimi i tyre i gabuar

Lini një Përgjigje te how to hack Instagram Online Anuloje përgjigjen

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Google

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni /  Ndryshoje )

Po lidhet me %s