Përemrat vetorë “unë”, “ti” dhe keqpërdorimet e tyre rasore

A-IMG_1252     Në ditët e sotme gjithnjë e më shumë vihen re përçudnime gjuhësore dhe kryesisht në gjuhën e folur dhe mjerisht kjo gjë vihet re më shumë në medjat elektronike kryesisht nga gazetarët televizivë, por edhe nga të ftuarit e tyre VIP që, në konceptin tim, duhet të jenë model i të shprehurit shqip. Nuk them se të gjithë ata që dalin në ekranët televizive shprehen me mjaft mangësi dhe probleme gjuhësore, por shumë prej tyre e bëjnë, ama, dhe këtë gjë e bëjnë në drejtime të ndryshme që mua herëpashere më kanë ngacmuar shijet e mia gjuhësore dhe më kanë shtyrë të paraqes vërejtjet e mia. Kësaj radhe më tërhoqi vëmendjen time shprehja e një të ftuari VIP në televizionin news 24 të datës 4 nëntor 2017. Përsonit në fjalë për arsye etike nuk dua t’ia them emrin këtu, por dua të them  që ishte deputet i kuvendit të Shqipërisë dhe dikurë me poste ministrore në qeveritë e së kaluarës. Duke folur për jetën e tij personale dhe familjare, ai shprehet kështu: Ajo(gruaja) është më e vogël se mua.

    Po ta vëmë re shprehjen e tij kemi dy gabime gjuhësore në të shprehur. Njëri është kuptimor dhe tjetri gramatikor. Këtu nga kjo bisedë unë shkëputa veç këtë shprehje që ma vrau veshin dhe më la shije jo të bukur, por po analizoj këto dy dukuri të gabuara që mund t’i paraqes më poshtë:

  • Gabimi kuptimor: Kur thuhet: “është më e vogël se unë (mua në rastin konkret)” duhet të kemi parasysh se më e vogël, më e madhe përmbushin kuptimin e madhësisë dimensionale dhe peshore, por aty është përdorur jo në këtë kontekst, por në sensin e moshës. Pra është e gabuar të thuhet: Gruaja është më e vogël se unë. Sigurisht, gruaja në trup mund të jetë edhe më e vogël se burri i saj. Them mund të jetë, pasi ka raste që mund të jetë edhe më e madhe në trup dhe kjo nuk ka të bëjë, ama, me moshën e saj, pasi mund të jetë më e madhe në trup, por më e re në moshë. Kështu që dikush që e ka gruan më të madhe në trup se vetën e tij nuk mundet të thotë se e ka gruan më të vogël se ai për të treguar moshën e saj. Por, gjithashtu, askush nuk duhet ta thotë kështu për moshën. Duhet të thotë: më të re, apo më të moshuar, për më saktë.
  • Gabimi gramatikor: Kur përsoni në fjalë thotë: Gruaja ime është më e vogël se mua, vëmë re se përemri vetor unë është përdorur në rasën dhanore dhe jo në emërore e cila në këtë rast merr pyetjen: Më e madhe se Kush? Përgjigjja nuk mund të ishte se mua, por se unë. Pra siç shihet ka mospërputhje rasore dhe kjo bie në sy mjaft dukshëm. Shih në fund tabelën e lakimit të përemrave unë; ti.

     Për ta analizuar më tej këtë dukuri gjuhësore mund të them se kjo gjë nuk përfshin vetëm vetën e parë njëjës unë, por edhe atë të vetës së dytë njëjës ti. Këtu mund të sjell një shembull ku mund të ketë shprehje të gabuar:

A ka ndonjë që doli më mirë se ty në mësime?

Siç shihet edhe këtu është përdorur në mënyrë të gabuar forma rasore dhanore për rasën emërore, pasi pyetja që duhej të ishte drejtuar: A ka ndonjë që doli më mirë(se kush?), sigurisht që përemri duhej të përgjigjet për rasën emërore dhe jo dhanore. Pra ti dhe jo ty.

     Dukuri e gabuar vihet re edhe në rastin e drejtimit(vendit) të përdorur edhe me parafjalët nga; te; tek.

Agimi mbrëmë ishte për darkë tek unë.

Siç shihet këtu nuk ka asnjë gabim, por në se dikush mund të shprehej:

Agimi mbrëmë ishte për darkë tek mua, sigurisht që do të ishte e gabuar, pasi pyetja do të ishte: Tek kush ishte për darkë mbrëmë Agimi? Përgjigjja: tek unë dhe jo tek mua. Po kështu e gabuar do të ishte shprehja:

Nga ty nuk e prisja këtë përgjigje.

Duhet pasur parasysh se parafjalët e lartpërmendura nga; te; tek, janë parafjalë që shoqërojnë rasën emërore.

     Gjithashtu, shpesh gjenden edhe rastet e përdorimit të gabuar të rasës dhanore në vend të rasës rrjedhore:

Prej mua nuk do të marrësh përgjigje tjetër.

Edhe këtu shprehja është e gabuar pasi duhej:

Prej meje nuk do të……

Por edhe po të thoshim:

Nga mua nuk do të marrësh përgjigje tjetër.

Gjithnjë është e gabuar, pasi duhej:

Nga unë(ose prej meje) nuk do të marrësh përgjigje tjetër.

Pra gjithnjë rasa dhanore përdoret vend e pa vend, ose në vend të rasës emërore, ose në vend të rasës rrjedhore. Për secilin rast të sjellë në vetën e parë njëjës fare lehtë mund të japim shembuj edhe për vetën e dytë njëjës dhe lexuesi mund t’i nënkuptojë shembujt analitikë.

     Për ta konceptuar më saktë thelbin e këtij shkrimi këtu më poshtë po paraqes tabelën e lakimit të këtyre përemrave:

Emërore:       unë; veta e parë                   ti veta e dytë   | pyetja      kush?

Gjinore:          (s’ka) -//-                            (s’ka) -//-         |  -//-   nuk ekziston

Dhanore:       mua (më)-//-                        ty(të) -//-         |  -//-          kujt?

Kallzore:       mua(më) -//-                        ty(të) -//-         | -//-           kë?       

Rrjedhore:    meje        -//-                        teje -//-            | -//-   prej kujt?                                         

 

90 mendime mbi “Përemrat vetorë “unë”, “ti” dhe keqpërdorimet e tyre rasore

  1. I am extremely impressed with your writing skills as well as
    with the layout on your blog. Is this a paid theme or did you customize it yourself?
    Anyway keep up the nice quality writing, it is rare to see a great blog like this
    one nowadays.

    Pëlqejeni

  2. Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest
    twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this
    for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this.
    Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and
    I look forward to your new updates.

    Pëlqejeni

  3. Thank you for another informative site. The place else may just I am getting that kind
    of info written in such an ideal approach? I have a challenge that I’m just now running
    on, and I have been at the glance out for such information.

    Pëlqejeni

  4. Hello I am so thrilled I found your blog page, I really found you by accident, while I was searching
    on Yahoo for something else, Anyhow I am here now and would just like
    to say thanks for a fantastic post and a all round entertaining blog (I also love
    the theme/design), I don’t have time to read through it all at the moment but
    I have book-marked it and also added your RSS feeds, so when I have time I will be back to read much more, Please do keep up the excellent work.

    Pëlqejeni

  5. I am now not sure where you are getting your info, but good topic.

    I must spend some time finding out much more or figuring out more.

    Thanks for wonderful info I used to be in search of this info for my mission.

    Pëlqejeni

  6. A person essentially help to make seriously posts I might state.
    That is the very first time I frequented your
    website page and so far? I surprised with the analysis you made to
    make this particular submit amazing. Fantastic task!

    Pëlqejeni

  7. I was recommended this website via my cousin. I’m
    no longer certain whether this publish is written by way of him as
    nobody else understand such distinctive about
    my problem. You’re amazing! Thank you!

    Pëlqejeni

  8. Greate pieces. Keep posting such kind of info on your
    site. Im really impressed by your site.
    Hello there, You’ve performed a great job. I’ll definitely
    digg it and in my view recommend to my friends.
    I am confident they’ll be benefited from this web
    site.

    Pëlqejeni

  9. Simply want to say your article is as astonishing.
    The clarity in your post is just nice and i can assume you’re an expert on this subject.

    Well with your permission let me to grab your RSS feed to keep updated with forthcoming post.
    Thanks a million and please continue the enjoyable work.

    Pëlqejeni

  10. Heya fantastic website! Does running a blog such as this take a large
    amount of work? I’ve very little expertise in computer
    programming but I had been hoping to start my own blog in the
    near future. Anyhow, should you have any ideas or
    tips for new blog owners please share. I understand this is off subject nevertheless I just
    wanted to ask. Thank you!

    Pëlqejeni

  11. We are a gaggle of volunteers and opening a new scheme in our community.
    Your site offered us with valuable info to work on. You’ve done an impressive activity and our entire neighborhood can be thankful to you.

    Pëlqejeni

  12. Undeniably believe that which you stated. Your favorite justification seemed to be
    on the internet the simplest thing to be aware of.
    I say to you, I definitely get annoyed while people consider worries that
    they just do not know about. You managed to hit the
    nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side-effects , people can take a signal.
    Will likely be back to get more. Thanks

    Pëlqejeni

  13. My brother recommended I may like this website. He used
    to be totally right. This publish actually made
    my day. You cann’t consider just how much time I had spent for
    this information! Thank you!

    Pëlqejeni

  14. Hi there I am so happy I found your webpage, I really
    found you by mistake, while I was researching on Yahoo for something else, Regardless I am here
    now and would just like to say thanks a lot for a tremendous post and a all round thrilling blog (I also love the theme/design),
    I don’t have time to read through it all at the
    moment but I have book-marked it and also included your RSS feeds, so when I have time I will be back
    to read a great deal more, Please do keep up the excellent work.

    Pëlqejeni

  15. What’ѕ Going down i am new to this, I stᥙmbled upon this I’ve discovereԀ It absolutеⅼy helρful and it has aided
    me out loads. I am hoping to giᴠe a contribution & help different users like its heⅼped
    me. Great job.

    Pëlqejeni

  16. Youre so cool! I dont suppose Ive learn something like this before. So nice to seek out anyone with some authentic thoughts on this subject. realy thank you for starting this up. this website is one thing that’s wanted on the net, someone with slightly originality. helpful job for bringing something new to the web!

    Pëlqejeni

  17. I’m impressed, I need to say. Actually rarely do I encounter a blog that’s both educative and entertaining, and let me let you know, you have hit the nail on the head. Your concept is excellent; the difficulty is something that not sufficient persons are talking intelligently about. I’m very completely satisfied that I stumbled across this in my search for one thing relating to this.

    Pëlqejeni

  18. Great beat ! I would like to apprentice whilst
    you amend your site, how can i subscribe for a blog site?
    The account aided me a appropriate deal. I had been a little bit familiar
    of this your broadcast offered bright transparent idea

    Pëlqejeni

Lini një Përgjigje te Janine Anuloje përgjigjen

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Google

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni /  Ndryshoje )

Po lidhet me %s