From English-në Shqip L.9

Të mësojmë emërtimet e objekteve që na rrethojnë:

Artikuj shtëpiake

1

Thuani emrat e disa objekteve shtëpiake!

Cilat nga këto dini t’i thoni në shqip?

A mund të formoni fjali në shqip me ata emra që i dini në shqip

Shikoni këto emra dhe mundohuni t’i thoni e t’i mësoni në shqip

Door                                                             Derë;

window                                                      dritare;

sofa                                                             divan;

chair                                                           karrige;

kitchen                                                        kuzhinë;

table                                                             tavolinë;

spoon                                                            lugë;

fork                                                               pirun;

dish                                                               pjatë;

worktop                                                        banak;

sink                                                               lavaman;

dishwasher                                                 lavapjatë;

washing-machine                                     lavatriçe;

shelf                                                             raft;

staircase                                                     shkallë;

bedroom                                                     dhomë gjumi;

sitting-room                                               dhomë ndenjeje;

bed                                                                krevat;

mattress                                                     dyshek;

sheet                                                            çarçaf;

pillow(cushion)                                        jastëk;

quilt                                                             jorgan;

blanket                                                        batanije ;

house                                                           shtëpi;

office                                                            zyrë;

garden                                                         kopsht;

yard(courtyard)                                        oborr.

Ndërtoni disa fjali me disa nga emërtimet e mësipërme duke i forrmuar fillimisht në anglisht dhe pastaj thuajini në shqip.

Pyetni të tjerët si quhen në shqip objektet e tjera shtëpiake apo që ju rrethojnë dhe pastaj përpiquni t’i shqiptoni saktë.

From English-në Shqip L.8

Si mund të pyesim të tjerët për diçka që duam të dimë

1

Kur jemi në rrugë, apo në ndonjë vend tjetër dhe duam të pyesim për orën, mund t’i drejtohemi dikujt kështu:

Ju lutem, sa është ora?

Përgjigjja:

Ora është shtatë e një çerek për 7:15, ose

Ora është katër e gjashtëmbëdhjetë minuta për 4:16, ose

Ora është tetë pa njëzet e pesë minuta për 7:35, ose

Ora është dhjetë e gjysëm për 10:30.

Pra, kur ora nuk e ka kaluar X:30 gjithnjë themi:

Ora është (një numër që shënon orën) e (numrin që shënon minutat).

Kur ora e kalon X:30 gjithnjë themi:

Ora është (numri që pritet të shënojë ora pas disa minutash) pa (numrin e minutave që duhen për ta plotësuar orën). Kështu për këto shifra që përcaktojnë kohën themi:

9:46-themi: Ora është dhjetë pa katërmbëdhjetë (minuta), pasi duhen edhe 14 minuta që ora të bëhet 10:00.

5:37-themi: Ora është gjashtë pa njëzet e tre (minuta), pasi duhen edhe 23 minuta që ora të shkojë 6:00.

4:55-themi: Ora është pesë pa pesë, pasi duhen edhe 5 minuta që ora të shkojë 5:00.

Shikojini me kujdes si i kemi shkruar përgjigjet e para. E kemi vënë në kllapa fjalën minuta, pasi edhe mund ta përdorim, por edhe po nuk e thamë, nuk ndryshohet kuptimi i përgjigjes.

Pyetje dhe ushtrime:

Si mund t’i drejtohemi dikujt për ta ditur kohën?

Cilat mund të jenë përgjigjet kur ora është: 3:13; 6:27; 8:22; 12:15?

Si mund të përgjigjemi kur ora është: 2:34; 11:41; 10:30; 10:47?

Ushtrohuni duke dhënë përgjigje për këto raste kohësh:

3:03; 9:12; 1:56; 5:15; 7:30; 8:26; 8:36; 4:45.

2

Kur ndodhemi në një dyqan dhe duam të blejmë diçka pyesim:

Ju lutem, sa kushton kjo (xhaketë, triko, këmishë, apo pallto)? (ne mund të pyesim duke treguar vetëm per njërin artikull)

Përgjigjja mund të jetë:

Kjo xhaketë kushton nëntë mijë e pesëqind lekë(9 500 lekë).

Kjo këmishë kushton 500(pesëqind) lekë.

Kjo triko kushton 1 200(një mijë e dyqind) lekë

Pyetni njëri-tjetrin duke u vendosur në rolet e blerësit dhe tjetri të shitësit për gjëra që dëshironi të blini në një dyqan.

Ushtrohuni me pyetje dhe përgjigje për ta mësuar mirë komunikimin në shqip.

Mundet të pyesim edhe kështu:

Sa është çmimi i këtij artikulli? Ose Sa e ka çmimin ky artikull?

Përgjigjja mund të jetë: Çmimi i këtij artikulli është….; Ky artikull e ka çmimin…..!

Ushtrohuni me pyetje e përgjigje për çmime artikujsh të ndryshëm në një dyqan!

From English-në Shqip L.7

Të mësojmë emërtimet e kohës

1

Si në anglisht apo në gjuhë të tjera edhe në shqip periudhat kohore emërtohen si më poshtë:

sekond;                                               second

minut;                                                 minute

orë;                                                       hour; time; period

ditë;                                                      day

natë;                                                      night

javë;                                                      week

muaj;                                                    month

Stinë                                                     season, period, time.

vit;                                                          year

shekull                                                   century

Përsëritini disa herë deri kur t’i mësoni saktë dhe t’i shqiptoni bukur!

Përpiquni të formoni fjali në shqip me secilën fjalë të mësipërme!

2

Të mësojmë se si shqiptohen ditët e javës:

Edhe në shqip ditët e javës emërtohen kështu:

E hënë                                                     Monday;

E martë                                                  Tuesday;

E mërkurë                                             Wednesday

E enjte                                                     Thursday;

E premte                                                  Friday

E shtunë                                                  Saturday

E dielë                                                     Sunday

Mësojini cilat janë dhe si shqiptohen ditët e javës!

Përpiquni të formoni nga një fjali me ditët e javës!

3

Të mësojmë muajt e vitit:

Janar                                                             January

Shkurt                                                          February

Mars                                                               March

Prill                                                                April

Maj                                                                  May

Qershor                                                          June

Korrik                                                             July

Gusht                                                               August

Shtator                                                            September

Tetor                                                                October

Nëntor                                                             November

Dhjetor                                                            December

Mësojini si quhen në shqip muajt e vitit.

4

Stinët:                                                      (Seasons)

Dimri                                                     Winter

Pranvera                                                 Spring

Vera                                                          Summer

Vjeshta                                                    Autumn

Mësojini saktë si shqiptohen stinët e vitit.

Ndërtoni nga një fjali në shqip duke përdorur si fjalë emërtimet e stinëve!

5

Emërtime të tjera kohore

Sot                                                             Today

Dje                                                            Yesterday

Nesër                                                       Tomorrow

Pasnesër                                                 After tomorrow

Tjetërpasnesër                                     After after tomorrow

Mbrëmë                                                   Last night

Mëngjes                                                    Morning

Drekë                                                        Noon

Pasdite (Pasdreke)                               Afternoon

Mbrëmje,                                                Night time

Perdorini në fjali emërtimet e mësipërme!

Shënim: Edhe ky mësim mund dhe duhet ndarë në disa orë mësimi sipas kapacitetit e mundësive të atyre që ushtrohen këtu ta mësojnë gjuhën shqipe.

From English-në Shqip L.6

Të mësojmë numrat në shqip

1

Së bashku me fjalët në shqip ne na duhet të mësojmë edhe si fliten apo shkruhen me fjalë edhe numrat. Për këtë arsye ne po mësojmë sot si shqiptohen numrat sipas radhës së tyre, prandaj ju lutem mësojini saktë si shqiptohen në shqip ata. Është e rëndësishme t’i mësoni si shqiptohen e si shkruhen, pasi numrat na duhet që t’i shqiptojmë vetë, ose t’i dëgjojmë edhe prej të tjerëve në shumë raste dhe për shumë arsye të ndryshme. Për t’i mësuar numrat në shqip, duhet të shpenzojmë më shumë se një apo dy orë mësimi, prandaj ndajeni edhe këtë mësim sipas mundësive tuaja për ta fiksuar shqiptimin e saktë të tyre në memorien tuaj.

1-një;

2-dy;

3-tre;

4-katër;

5-pesë;

6-gjashtë;

7-shtatë;

8-tetë;

9-nëntë;

10-dhjetë;

11-njëmbëdhjetë;

12-dymbëdhjetë;

13-trembëdhjetë;

…………. Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë numrat që mungojnë këtu?

19-nëntëmëdhjetë;

2

Nga njëzet deri në 100

20-njëzet;

21-njëzet e një;

22-njëzet e dy;

………………...25-njëzet e pesë

…………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë numrat që mungojnë këtu?

29-njëzet e nëtë;

30-tridhjetë;

31-tridhjetë e një;…….; 37 tridhjetë e shtatë;

………………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë numrat që mungojnë këtu?

39-tridhjetë e nëntë; 

40-dyzet, por edhe katërdhjetë;

41-dyzet e një;……; 46 dyzet e gjashtë;

………………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë numrat që mungojnë këtu?

49-dyzet e nëntë;

50-pesëdhjetë;……; 58 pesëdhjetë e tetë;

………………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë numrat që mungojnë këtu?

60-gjashtëdhjetë;

61-gjashtëdhjetë e një;……; 64 gjtëdhjetë e katër;……; 72-shtatëdhjetë e dy………; 85-tetëdhjetë e pesë;…..;88-tetëdhjetë e tetë;…….; 97-nëntëdhjetë e shtatë;

………………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë numrat që mungojnë këtu?

99-nëntëdhjetë e nëntë;

100- njëqind

3

Vazhdim me numrat nga 101 e sipër

101-njëqind e një;

………………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë numrat që mungojnë këtu?

200-dyqind;

201-dyqind e një;

………………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë numrat që mungojnë këtu?

299-dyqind e nëntëdhjetë e nëntë;

………………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë numrat që mungojnë këtu?

999-nëntëqind e nëntëdhjetë e nëntë;

1 000-një mijë

1 001-një mijë e një

………………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë disa nga numrat që mungojnë këtu?

1 099-një mijë e nëntëdhjetë e nëntë;

………………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë disa nga numrat që mungojnë këtu?

10 000-dhjetëmijë

…………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë disa nga numrat që mungojnë këtu?

1 000 000-një milion

…………..Ju lutem, a mund t’i thoni ju vetë disa nga numrat që mungojnë këtu?

1 000 000 000-një miliard etj.

Nuk është e nevojshme t’i thoni të gjithë numrat në shqip, por t’i mësoni si shqiptohen e si shkruhen ata.

Duhet të keni parasysh se numrat në English, sidomos kur janë me tri apo më shumë shifra shpesh e si zakonisht shqiptohen të ndarë sipas shifrave, ndërsa në shqip gjithmonë shkruhen dhe shqiptohen si një fjalë e vetme. Si shembull po paraqes këto numra:

In English: 368 three six eight; 527 five two seven; etc.

Në shqip: 368 treqind e gjashtëdhjetë e tetë; 527 pesëqind e njëzet e shtatë; etj.

Ushtrime dhe detyra:

Provoni të shkruani një numër çfarëdo dhe shqiptojeni saktë në shqip.

Si shqiptohen këta numra?

15; 28; 32; 33; 44; 45; 51; 57; 107; 177; 173; 209; 439; 1 037; 3602; 15 238.

Përpiquni t’i shkruani me fjalë numrat e mësipërm dhe ku të keni vështirësi pyesni të tjerët.

From English-në Shqip L.5

Fjalët e mirësjelljes

1

Krahas përshëndetjeve të rastit me njerëzit që na rrethojnë, ne duhet të mësojmë dhe të mbajmë mend disa shprehje të mirësjelljes sonë në shqip. Ju mund t’i dini mirë të gjitha fjalët dhe shprehjet e mirësjelljes në anglisht dhe fare mirë mund të mësojmë si përdoren në shqip. Të tilla janë:

Në shqip                                                                 In English

Ju lutem.                                                               Please.

Ju faleminderit.                                                   Thank You.

Kënaqësia ime.                                                           My pleasure.

Gëzohem që u pamë!                                          Nice to see You!

Gëzohem që u njohem!                                       Nice to meet You!

Fjalët dhe shprehjet e mësipërme në shqip mund të shprehen edhe me forma të tjera në komunikim me njerëzit që na rrethojnë. Kur i kemi shumë të afërm dhe në marrëdhënie familjare, u drejtohemi në njëjës si: Të lutem! ose Të falemnderit! Por edhe shprehjet e tjera mund të paraqiten me këto forma: Ishte kënaqësia ime…, ose Kam kënaqësinë t’ju them….., Me të gjithë kënaqësinë time; Ishte kënaqësi që të pashë; Ishte kënaqësi që u takuam; Është kënaqësi me u njohtë me ty! Etj.

Pra në gjuhën shqipe përdoren të dyja format kur u drejtohemi të tjerëve me fjalë dhe shprehje të mirësjelljes dhe kryesisht në:

Shumës kur u drejtohemi:

1- Dy ose më shumë personave;

2- Personave që nuk i kemi të afërm apo të njohur të zakonshëm, ose nuk janë miq apo shokët tanë të afërt;

3- Personliteteve shtetërore ose personaliteteve VIP.

Njëjës kur i drejtohemi një personi të afërm apo që e kemi shok ose mik dhe që kemi një komunikim të zakonshëm dhe konfidencial.

2

Por ne shpesh kemi nevojë t’u drejtohemi të tjerëve për një ndihmë të veçantë. Në këto raste duhet që të mos i harrojmë edhe fjalët dhe shprehjet e mirësjelljes si: Të(ju) lutem, a mund të më tregoni se ku gjendet stacioni i trenit?  When we ask about train station

Të lutem a mund të më tregosh se ku mund ta marr një taksi?  When need a taxi

Të lutem a mund të ma tregosh se ku mund ta gjej këtë adresë?  About any address

A mund ta përdor librin tuaj, të lutem?  When we claim for a book to friends

Pra edhe kur kërkojmë një ndihmë, ashtu si edhe në anglisht, ne duhet t’i drejtohemi dikujt me mirësjellje dhe pastaj të pyesim se çfarë dëshirojmë të dimë a të kemi si favor nga dikush.

Pyetje dhe detyra:

Si i drejtoheni njëri-tjetrin për një ndihmë?

Si e falenderoni një person për një favor apo ndihmë?

Provoni të përdorni sa më shpesh fjalët e mirësjelljes në shqip.

From English-në Shqip L.4

1

Përshëndetjet në gjuhën shqipe

Greetings in Albanian

Kur takohemi me miq apo shokë të njohur, apo me persona që duam të flasim apo komunikojmë ma ta, fillimisht ne përshëndetemi me njeri-tjetrin ashtu si në anglisht dhe në çdo gjuhë tjetër. Edhe në shqip ka mjaft fjalë urimesh dhe përshëndetjesh me njeri-tjetrin të cilat po i paraqesim më poshtë:

Përshëndetje:                                          Greetings

Mirëmëngjesi!                                         Good morning!;

Përshëndetje! Tungjatjeta!                    Hello! Hi!

Mirëdita!                                                   Good day!(Good afternoon!)

Mirëmbrëma!                                          Good evening!

Natën e mirë!                                           Good night!

Mirupafshim!                                           See you!

Lamtumirë!                                              Good bay!

Por edhe mund t’i pyesim për shëndetin e tyre:

Si je?                                                        How are you?

Si e ke familjen?                                   How is your family?

2

Urime në shqip:

Edhe përshëndetjet janë urime, por ne po shohim edhe disa forma urimesh të tjera:

Gëzuar!                                                          Cheers!

Gëzuar ditëlindjen!                                     Happy birthday!

Gëzuar Krishtlindjet!                                   Merry Christmas!

Gëzuar Vitin e Ri!                                         Happy New Year!

Gëzuar Pashkët!                                             Happy Easter!

Mirë se erdhe!                                               Welcome!

Paç fat!                                                           Good luck!

Shihemi përsëri.                                           See you again!

Shihemi së shpejti.                                        See you soon!

Pyetje dhe detyra:

Si e përshëndesim në shqip një person që e takojmë, apo i shkruajmë një mesazh?

Si i bëjmë përshëndetjet në shqip në kohë të ndryshme të ditës?

Si i bëjmë urimet në shqip?

Si i themi dikujt kur largohemi?

Mësojini si shqiptohen saktë urimet dhe përshëndetjet në shqip!

Përshëndetuni në shqip me njëri-tjetrin.

From English-në Shqip L.3

Si shkruhen dhe si lexohen fjalët në gjuhën shqipe

Në gjuhën shqipe fjalët lexohen ashtu siç shkruhen pa deformime tingujsh apo shkronjash. Kur kemi mësuar alfabetin, kemi thënë se shkronjat apo tingujt, kanë vetëm një formë shqiptimi dhe nuk dalin në dy apo më shumë forma, prandaj fjalët shqiptohen ashtu siç shkruhen dhe anasjelltas, shkruhen ashtu siç shqiptohen.

Pra në shqip nuk ka deformime në:

-shqiptimin e tingujve: a-ej; e-i; i-aj; u-a; oo-u(y); y-uaj; g-xh; th-dh; c-s; c-k; etj. Pra zanoret nuk deformohen, por shqiptohen veç në formën që i kemi mësuar, po kështu edhe bashkëtingëlloret e ndryshme. Në anglisht shumë fjalë zanoret i shqiptojnë në formë të ndryshme dhe mund të sjell shembullin: dad-ded; daddy-dedi; daily-deili; date-deit; decay-dikei; gap-gep; gape-geip; gaze-geiz; decency-disnsi; dike-daik, diamond-daimënd; do-du; to-tu; too-tu; duck-dak, dye-dai; dynamite-dainemait; etj, por ka edhe bashkëtingëllore që shqiptohen ndryshe në fjalë të ndryshme si: gape-geip; gem-xhem; genera-xhenërë; generic- xhinerik; thank-thenk; than-dhen; that-dhet; ceiling-siling; censor- sensë; claw-klo; cup-kap; doctor-doktor; call-koll; sugar-shugë; sure-shor; etj.

Në gjuhën shqipe lexohen vetëm ashtu siç shkruhen dhe jo me ndryshime tingujsh.

Shikoni si shkruhen dhe lexohen këto në shqip:

datë; ditë; dru; bukë; dorë; them; dhen; gem; cili; cila; dy; dyer; dje; diamant; xham; xhuxh, etj. Pra kështu shkruhen e kështu lrxohen pa pasur asnjë ndryshim tingullor

-mos shqiptim të ndonjë tingulli: Si zakonisht tingulli që ka tendencë për të mos u shqiptuar në anglisht është bashkëtingëllorja r si tek shumë fjalë, por unë po marr disa nga ato si shembull: car-kaa; certain-sëtn; certainly-sëtënli; dagger-degë; gear-gië; far- fa; farm-fam; etj. Por nganjëherë janë edhe disa bashkëtingëllore të tjera që shpesh edhe nuk shqiptohen. Shikoni si shkruhet kjo fjalë night dhe si shqiptohet ajo nait. Pra aty nuk shqiptohe as g dhe as h. Si kjo fjalë ka edhe shumë të tjera si knifenaif; knownou; etj. Në gjuhën shqipe çdo bashkëtingëllore shqiptohet e plotë ashtu siç shkruhet, prandaj gjuha shqipe është e lehtë në këtë shikim, pra në shqiptim dhe në shkrim nuk ka komplekse.

Ushtrime:

Lexojini saktë këto fjalë:

ara; arra; dera; deri; derri; dora; dita; baba; ballë; banoj; banor; bankë; cak; cenim; cep; cili; copë; bukë; cungë; lugë; dy; sy; hyj; lyej; yll, etj.

Mësoni këto fjalë në shqip:

Derë Door

Divan Sofa

Dyshek Mattress

Dhomë Room, chamber

Karrige Chair

Kopsht Garden

Krevat Bed

Kuzhinë Kitchen, cookery

Oborr Yard, courtyard

Shtëpi Hose, home

Tavolinë Table

Disa togfjalësha me këto fjalë:

Dhoma e gjumit Bedroom

Dera e dhomës së gjumit Bedroom’s door

Dhomë ngrënieje Dining room

Dhomë ndenjeje Siting room

From English-në Shqip L.2

Alfabeti shqip

Albanian alphabet

1

Dikush nga ju duhet të më kujtojë alfabetin anglisht (english alphabet)

Për ta mësuar një gjuhë sa më mirë, është e rëndësishme që, krahas shqiptimit të saktë, ta dini ta shkruani dhe ta lexoni atë gjuhë, prandaj është e rëndësishme dhe parësore ta mësoni së pari alfabetin e gjuhës shqipe të cilin po e paraqes më poshtë:

Alfabeti i gjuhës shqipe ka 36 tinguj.

A, B, C, Ç, D, Dh, E, Ë, F, G, Gj, H, I, J, K, L, Ll, M, N, Nj, O, P, Q, R, Rr, S, Sh, T, Th, U, V, X, Xh, Y, Z, Zh.

Nga këto janë 7 zanore:(vowels)

A(a), E(e). Ë(ë), I(i), O(o), U(u), Y(y).

Këto zanore shqiptohen thjeshtë ashtu siç shkruhen dhe veç në një formë tingëllore.

Le t’i shqiptojmë së bashku si shqiptohen në shqip!

A! E! Ë! I! O! U! Y!

Përsëritini, ju lutem, disa herë secilën zanore që t’i mësoni t’i shqipton bukur e saktë!

Bëni kujdes dhe shqiptojini saktë zanoret Ë dhe Y. Përsëritini, ju lutem, disa herë secilën prej tyre derisa të mos e keni problem shqiptimin e tyre.

2

Bashkëtingëlloret

Bashkëtingëlloret në gjuhën shqipe janë 29 dhe shqiptohen duke i shtuar nga pas secilës prej tyre zanorën ë.

Le t’i shkruajmë në fillim se cilat janë:

B, C, Ç, D, Dh, F, G, Gj, H, J, K, L, Ll, M, N, Nj, P, Q, R, Rr, S, Sh, T, Th, V, X, Xh, Z, Zh.

Le t’i shkruajmë si mund t’i shqiptojmë:

Bë, Cë, Çë, Dë, Dhë, Fë, Gë, Gjë, Hë, Jë, Kë, Lë, Llë, Më, Në, Një, Pë, Që, Rë, Rrë, Së, Shë, Të, Thë, Vë, Xë, Xhë, Zë, Zhë.

Le t’i përsërisim edhe një herë së bashku duke i shqiptuar korrekt në shqip!

Kini kujdes tek këto bashkëtingëllore kur i shqiptoni:

C, Ç, Dh, G, Gj, J, L, Ll, Nj, Q, Rr, Sh, Th, X, Xh, Z, Zh.

Siç shihet edhe nga paraqitjet e mësipërme disa nga bashkëtingëlloret e gjuhës shqipe janë paraqitur me dy shenja(shkronja) dhe këta janë:

Dh, Gj, Ll, Nj, Rr, Sh, Th, Xh, Zh.

Edhe bashkëtingëlloret nuk ndryshojnë në shqiptim në fjalë të ndryshme, por ashtu siç i shohim të shkruara, ashtu duhet t’i shqiptojmë.

Përsërisim edhe disa herë të tjera alfabetin në shqip që të mësojmë mirë si shqiptohen shkronjat e gjuhës shqipe.

Pyetje:

Ku qëndrojnë ndryshimet mes alfabetit shqip dhe alfabetit anglisht?

Sa zanore ka alfabeti shqip?

Sa bashkëtingëllore ka alfabeti shqip?

Si duhet t’i shqiptojmë bashkëtingëlloret e alfabetit shqip?

Cilat janë vështirësitë tuaja që të mundemi t’i shpjegojmë përsëri dhe ju t’i mësoni e kuptoni më mirë?

Ushtrohuni ta lexoni dhe mësoni korrekt përmendësh alfabetin shqip kur të jeni në kohën e lirë.

Fjalë që duhet të mësoni dhe të mbani mend nga ky mësim:

Albanian English

Alfabet Alphabet

Ashtu So

Bashkëtingëllore Consonante

Fjalë Word

Gjuhë Languge, tongue

Kujdes Be careful, care, attention, beware.

Ndryshme Diferent

Ndryshoj Change, alter, modify

Shkronjë Letter, character

Shkruaj Write

Shoh Loock, see, watch.

Shqiptoj Pronounce

Tingull Sound, ring, bell.

Zanore Vowel

Të mësojmë të flasim shqip From English -në Shqip L.1

Parathënie

Gjatë punësDuke qenë se kalova një pjesë të jetës sime në emigrim dhe duke parë se shumë familje shqiptarësh po i rrisin fëmijët e tyre në kushte emigrimi duke i shkolluar veç në gjuhën e atij vendi ku jetojnë, por gjithnjë me dëshirën që t’ua mësojnë atyre edhe gjuhën shqipe, gjuhën e tyre dhe të të parëve të tyre, ndërmora të paraqes këtu disa mësime për fillestarët që dëshirojnë ta mësojnë gjuhën tonë amtare. E mirëkuptoj atë pjesë të shqiptarëve që janë dhe e gjejnë veten në vështirësi për t’ua mësuar fëmijëve të tyre gjuhën me të cilën janë rritur vetë ata prindër, gjuhën amtare shqipe, në kushte kur nuk ka shkolla shqipe, në kushtet kur nuk kanë një mësues që t’u japë mësim gjuhe fëmijëve të tyre, por ama, duke pasur parasysh edhe fjalët lapidar të të madhit Gjergj Fishta për gjuhën shqipe:

“Pra mallkue njai bir Shqyptari,

që këtë gjuhë të Perëndisë,

trashëgim, që na la i pari,

trashëgim s’ia len ai fëmisë!”

gjithnjë duke i parë ato vargje, jo si një mandat detyrues, por si një mandat dëshire parësore, i këshilloj që me se dhe sa të munden të bëjnë përpjekje vetiake për t’ua mësuar gjuhën atyre.

Shpeshherë më bie rasti të shoh fëmijë në familje shqiptare që kanë mjaft vështirësi për t’u shprehur në shqip, madje ka nga ata që nuk dinë të flasin fare, edhe pse e kuptojnë gjuhën e prindërve të tyre. Prindërit shprehin gjithnjë dëshirë që fëmijët e tyre duhet ta mësojnë gjuhën shqipe, por pak këmbëngulin vetë ata që t’ua mësojnë atyre aq sa munden, duke hequr dorë përfundimisht, ngaqë nuk dinë si t’ua mësojnë. Me këto mësime që mendoj të paraqes këtu gradualisht duke filluar nga sot, shpresoj t’u vij në ndihmë atyre që dëshirojnë shumë ta arrijnë qëllimin e tyre sadopak të jetë e mundur. Mësimet e para janë për të gjithë ata fëmijë që janë fillestarë dhe nuk dinë, apo nuk e kanë guximin të shprehen në shqip, por edhe për ata prindër të të gjithë kategorive të shkollimeve të tyre, mjafton të dinë të lexojnë shqip, aq sa ata mund dhe kanë dëshirë të lexojnë shtypin e ditës e me këto mësime të operojnë me fëmijët e tyre gradualisht dhe me shumë durim. Më pas mësimet u takojnë atyre që janë pak më të shkolluar deri edhe mësues të mirëfilltë të gjuhës shqipe.

Shpeshherë prindërit ankohen se nuk e kanë kohën e nevojshme për t’u marrë me fëmijët e tyre për t’ua mësuar gjuhën atyre, por unë këmbëngul se duhet gjetur koha e duhur, ashtu siç gjendet koha për t’i argëtuar me lodra, apo për t’i shëtitur në park, mundet që edhe disa minuta t’ia kushtojnë edhe kësaj gjëje. Prindër, provojeni ta merrni si një lojë me fëmijët duke u bërë mësues e nxënës. Provojeni t’i vendosni fëmijët para sfidash në formë konkursi, apo gare, se fëmijët e dëshirojnë dhe e kanë në gen shpirtin e garës, se duan të tregojnë se sa të aftë janë para një sfide apo gare. Stimulojini ata, kur merrni një përgjigje, qoftë edhe kur ju nuk jeni të kënaqur aq sa dëshironi, pse i inkurajoni e i motivoni t’i futen punës me më shumë kënaqësi. U thoni fjalë inkurajuese si: “Të lumtë, sot shoh se je treguar izoti(e zonja)!” “Ti ke mjaft aftësi dhe do ta mësosh shpejt gjuhën shqipe!” “Bravo! Sot më kënaqe dhe më bëre krenar!”, etj. si këto që ju vetë mund t’i zgjidhni sipas rastit, por kurrë mos përdorni fjalë e shprehje dekurajuese, se ato ia heqin dëshirën dhe vullnetin atyre për të mësuar më tej. Pra duhet durim e takt si dhe motivim tek ata për t’ia arritur qëllimit tuaj sa më mirë.

Mos e humbni durimin, por mos u ngutni t’u mësoni atyre aq shumë, sa ju mendoni se ata mund të mësojnë duke menduar veten tuaj që e flisni gjuhën shqipe kënaqshëm. Fëmijët kanë shumë vështirësi për ta mësuar gjuhën shqipe, se nuk është edhe aq e lehtë. E keni vënë re se shumë të rinj që këtu kanë ardhur fëmijë, me njëri-tjetrin preferojnë të flasin në anglisht më shumë se në shqip? I keni pyetur ndonjëherë pse e bëjnë këtë? Jo? Ja, jua them unë. Ata e kanë më të lehtë të flasin anglisht, edhe pse vetë dinë mjaft mirë të flasin shqip. Flasin shqip veç me ata që nuk e dinë edhe aq rrjedhshëm anglishten, por me të tjerët veç anglisht dhe jo për tangarllek të tyre, por për lehtësi në të shprehur.

E mira është që fëmijëve t’u mësoni gjuhën shqipe që herët, që në hapat e para të belbëzimit, se më vonë do të jetë pak vonë për ata, por jo krejt vonë. Më vonë mësohet, por përmes shumë vështirësish dhe kurrë ashtu si ne dëshirojmë. Dikush thotë se ata duhet të mësojnë gjuhën e vendit ku jetojnë, pa shqipen mund ta mësojnë edhe më vonë. Jo! Shqipen nuk mund ta mësojnë më lehtë më vonë, pasi ka shumë vështirësi shqipja për t’u mësuar e shumë më shumë se disa gjuhë të tjera e në veçanti anglishtja. E solla edhe më sipër shembullin e atyre të rinjve që kanë emigruar në moshë të vogël dhjetë-dymbëdhjetë vjeç e më të rinj akoma, lë pastaj ata që kanë lindur në një vend tjetër jashtë Shqipërisë.

Mësimet që do të paraqes më poshtë periodikisht, mund të vlejnë edhe për ata fëmijë që jetojnë dhe shkollohen edhe në vendet e tjera si në Itali, Greqi, Gjermani, Francë apo në ndonjë vend tjetër dhe jo vetëm për ata fëmijë që rriten e shkollohen në vendet ku flitet veç anglishtja. Aty e kam titulluar: From English-në shqip, por kjo nuk do të thotë se duke i zëvendësuar fjalët në anglisht që paraqiten aty për analogji, në italisht, frengjisht, greqisht, gjermanisht, apo në ndonjë gjuhë tjetër, nuk do të kishte mundësi të funksionojë. Mjafton që ju prindër, apo mësues t’i filloni nga më e thjeshta e duke shkuar shkallë-shkallë drejt një përfundimi që ju synoni e dëshironi.

Si profesionist i fushës së mësimdhënies së gjuhës shqipe, kam vënë re se mjaft shqipfolës duke përfshirë këtu edhe elitat e veçanërisht ata të medias, flasin me mjaft vulgarizma, duke u bërë shembull jo i mirë për dëgjuesit apo ndjekësit e tyre. Nuk e kam fjalën këtu shkarjen nga norma duke përdorur dialektalizma gjuhësore kur shprehen, por e kam fjalën për shkarje nga normat gjuhësore duke përdorur, ose jo gjuhën letrare. Për këtë kam shkruar disa artikuj gjuhësorë duke e vënë theksin tek përdorimet e gabuara gjuhësore dhe pastaj tek përdorimet e duhura. I kam publikuar në WordPress dhe shoh me kënaqësi se lexohen, por ato shkrime nuk i përkasin kësaj kategorie ku po përpiqem të paraqes këtu. Ato i përkasin asaj kategorie njerëzish që dinë të flasin shqip rrjedhshëm dhe që shqipen e kanë gjuhë të parë e jo atyre që dëshirojnë ta mësojnë gjuhën nga e para.

Duke llogaritur të gjitha kategoritë e atyre që dëshirojnë të mësojnë të flasin shqip, si ata që dinë ca fjalë e fjali, por nuk dinë të shprehen edhe aq rrjedhshëm, si ata që nuk dinë fare, por kanë dëshirë ta mësojnë gjuhën shqipe, gradualisht e pak nga pak do të paraqes leksion pas leksioni disa materiale mësimore dhe lexuesi mund t’i marrë në kohën që mundet sasinë që mund të gëlltisë brenda një kohe. Pra të marrë në mundësinë dhe dëshirën e tij aq sa mundet dhe jo më shumë se mundet. Një mësim edhe mund ta ndajë në disa pjesë që ngarkesa të mos jetë e papërballueshme. Vetë nuk mund të përcaktoj sa duhet për një e sa për një tjetër duke mos ditur kapacitetin e secilit, ndaj po i paraqes kaq duke u munduar t’i ndaj në pjesë ditore çdo mësim e ndonjë duke e lënë veç si një pjesë të vetme. Uroj, gjithashtu të kem ndihmuar sadopak në këtë drejtim për të gjithë ata që dëshirojnë ta mësojnë gjuhën tonë të bukur dhe shumë shprehëse!

Mësimi i parë

(The first lesson)

Të flasim shqip

Let as speak Albanian

1

Të njihemi me njëri-tjetrin

Let as know each other

Përshëndetje studentët! Unë jam mësuesi juaj i gjuhës shqipe. Pak nga pak së bashku do të mësojmë si duhet komunikuar në gjuhën shqipe me njerëzit tanë që flasin këtë gjuhë. Dëshiroj të komunikoj me ju veç në gjuhën shqipe, por kur nuk kuptoni, më pysni pa hezitim dhe unë do t’ju përgjigjem pa përtesë e me kënaqesi. A jeni të një mendjeje me mua të komunikojmë kështu që ta mësojmë më mirë gjuhën shqipe? Atëherë le të fillojmë pa vonesë dhe na shkoftë mbarë e unë ju uroj suksese e kënaqësi gjatë punës tonë të përbashkët!

Hello my dear students! I am your Albanian language teacher. Slowly-slowly we together will learn how to talk in Albanian to people and relations who speaks Albanian. I wish to speak to you only Albanian language, but, when you don’t understand something, don’t hesitate to ask me and I’ll answer you with my pleasure. Are you agree with me to communicate in Albanian to learn beter this language? Then let’s start as soon and I wish all the best for this and I wish for you success and happiness during your learning!

Kur takojmë njerëz që nuk i kemi njohur më parë dhe për ndonjë arsye të veçantë na duhet të njihemi për më shumë, i pyesim se si quhen, ose na pyesin ne si quhemi, prandaj na duhet t’u drejtohemi kështu:

When we met poeple that we did’nt know before and we wish to know each other, we ask them how we can kall on their name so:

Si ju quajnë? Përsëriteni pyetjen disa herë me radhë që ta mësoni ta shqiptoni drejt.

What is your name?(What others call you?)

Ose mund të pyesim kështu:

Si e keni emrin? Përsëriteni edhe këtë pyetje disa herë.

What is your name?

Përgjigjja për variantin e parë është:

Mua më quajnë Xhek. –You can call me Jack. (My name is Jack.)

Mua më quajnë Edi. –You can call me Eddie. (My name is Eddie)

Mua më quajnë Luis. – You can call me Lewis.(My name is Lewis)

Ose me pyetjen e dytë mund të përgjigjemi:

Unë e kam emrin Toni, ose: Emri im është Toni.

My name is Tony.

Ushtrohuni duke pyetur njëri-tjetrin për pesë minuta.

Ask each other in 5 minutes.

2

Pyetje dhe përgjigje për t’u njohur më shumë:

Cuestions and answers to known more.

Kur duam ta njohim më shumë njëri-tjetrin bëjmë edhe pyetje të tjera dhe kryesisht se çfarë moshe kanë të tjerët; nga vijnë; ku jetojnë; sa vëllezër dhe motra kanë, etj.

Pyetje për moshën:

Sa vjeç jeni?

How old are you?

Përgjigjja:

Unë jam dhjetë vjeç. Unë jam njëzetë e pesë vjeç. Unë jam tridhjetë e gjashtë vjeç.

Por për të pyetur ndokënd për moshën mund të bëjmë edhe këto pyetje:

Ç’moshë keni? ose

Cila është mosha e juaj?

Përgjigjja mund të jetë e njëjtë për të trija rastet e pyetjeve.

Pyetje për datëlindjen:

Kur keni lindur?

When you born?

Përgjigjja duhet të jetë:

Unë kam lindur me tetë Mars 2003.

Nganjëherë mund të pyesim edhe kështu:

Cila është ditëlindja juaj?

What is your birthday?

Përgjigjja

answer:

Ditëlindja ime është më 21 mars 2006.

My birthday is twenti first of march 2006.

Ushtrohuni duke pyetur njëri-tjetrin për moshën dhe ditëlindjen.

3

Pyetje për origjinën e bashkëbiseduesit tonë:

Prej nga je?

Where are you from?

Përgjigjja:

Unë jam nga Londra; Unë jam nga Kenti; Unë jam nga Burreli; Unë jam nga Laçi; Unë jam nga Kosova; Unë jam nga Shqipëria, etj.

Pyetje për vendbanimin:

Ku banoni(jetoni)?

Where do you live?

Unë banoj(jetoj) në Dagenham; Unë jetoj në Hornchurch; Unë jetoj në London, etj.

Ushtrohuni duke pyetur njëri-tjetrin për origjinën dhe pastaj ku banojnë!

4

Pyetje për të afërmit

Sa vëllezër dhe motra keni?

Howmany brothers and sisters you have?

Përgjigjja:

Ne jemi tre vëllezër dhe kemi një motër, ose Unë kam dy vëllezër dhe një motër.

Si t’i quajnë vëllezërit?

What name have your brothers(sisters)?

Përgjigjja:

Vëllain e madh e quajnë Luis dhe tjetrin e quajnë Edi. Më i vogli quhet Xhek.

Ushtrohuni duke pyetur njëri-tjetrin për vëllezërit dhe motrat!

Pyetje në përfundim të mësimit:

Si ju duk juve mësimi i sotëm?

How is lesson today?

A keni ndonjë gjë që nuk e kuptoni?

Have you got anything you don’t understand?

A mendoni se mund të vazhdojmë me mësime të tjera në ditët në vazhdim?

Do you think we can continue to other lessons in future?

A mund të ushtroheni me njëri-tjetrin duke e pyetur për ato që sot mësuam?

Can you do exercise to each other about this lesson we learn today?

Cilat janë dëshirat tuaja për të ditur më shumë nga sa mësuam sot?

Çfarë dëshironi t’ju mësoj në të ardhmen? Përpiquni dhe bëni një pyetësor tuajin për ato gjëra që nuk i kuptoni si dhe për ato që dëshironi më shumë t’i mësoni.

What do you wish to learn from me in future? Try and do a questionare about you wish to learn more.

Fjalët që duhet t’i mësoni dhe t’i mbani mend nga ky mësim:

Albanian(shqip) English

Banoj Live, dwell, reside, lodge.

Emri Name, noun

Flas(flasim) Speak, talk, converse, dicourse.

Jetoj Live, be alive, exist, reside, dwell.

Mësim Lesson, teaching, learning

Mësoj Teach, learn.

Mosha Age

Motër(motra) Sister

Njoh Know, rekognize

Njëri-tjetrin Each other

Përgjigje Answer, reply, response

Përsëris Repeat, reiterate, revew.

Pyetje Cuestion, interrogation

Shqip Albanian

Ushtroj(ushtrohem) Exercise, practice, drill.

Vëlla(vëllezër) Brother

Parafjala me dhe ndajfolja më në pranëvënie

A-çast puneParafjala me dhe ndajfolja në pranëvënie

Shpeshherë, kur shkruajmë, na takon rasti t’i pranëvëmë parafjalën me me një që luan rolin e një fjale formuese të një shkalle krahasore të një ndajfolje sasie, apo kur luan rolin e një ndajfoljeje sasie më vete. Para se t’i analizojmë pak më hollësisht, le t’u hedhim një sy me vëmendje këtyre dy teksteve të shkëputura nga një rrjet social dhe pastaj të përpiqemi të arsyetojmë se kur është bërë vendosja me korrektësi e kur jo.

Qytetarët e Shqipërisë janë sot ndër popujt më pak të përfaqësuar në rajon dhe më me pak shpresa për ndryshim, sistemi përfaqësues vazhdon të jetë i mbyllur, sistemi klientelist është dominues, oligarkia kontrollon shumicën e sektorëve përfshirë vendimmarrjen politike dhe sektorin ekonomik, dhe qytetarët ndjehen të braktisur nga një sistem i cili e ka emrin demokratik, por që në të vërtetë është një kopje e largët e sistemit demokratik që është premtuar 30 vjet më parë.

Ky investim do të lehtësojë transportin e qytetarëve të cilët do kenë mundësi që të presin biletat online përmes telefonit, të zgjedhin shërbimin më të mirë, të udhëtojnë me më pak kosto. Projekti do të formalizojë tregun e transportit, çka do të rrisë cilësinë e shërbimit për qytetarët dhe do të rrisë të ardhurat në buxhetin e shtetit,” shkruhet në njoftim.

Në tekstin e parë kombinimi me plus mendoj se nuk është korrekt dhe do të duhej: …me më pak shpresa…. Le ta zbërthejmë më konkretisht sikur tekstin ta ndryshonim disi: Qytetarët e Shqipërisë janë sot…..me shpresa(me pak shpresa, me shumë shpresa). Pra aty nuk e kemi përdorur pjesëzën fjalëformuese dhe koncepti është i qartë i përdorur nga ana gjuhësore. Po sikur ta ndryshonim përsëri formimin e fjalisë pa e prishur kontekstin dhe konceptin: Qytetarët e Shqipërisë sot kanë… shpresa(më shpresa, më pak shpresa, më shumë shpresa). Konceptimi nuk ndryshon, por nuk e kemi përdorur parafjalën me.

Po ta bëjmë pyetjen: Me çfarë janë qytetarët e Shqipërisë? Përgjigjja del: Me () pak shpresa.

Nga paraqitja grafike e fjalëve, fjalën e kemi vënë në kllapa për të treguar se edhe mund të mos e përdornim, po qe se ndajfolja që vjen pas saj përdoret në shkallën pohore dhe jo krahasore.

Nga gramatika e gjuhës shqipe kemi mësuar se disa ndajfolje mënyre dhe sasie, ashtu si dhe mbiemrat përdoren në tri shkallë të cilat janë:

Pohore: mirë, bukur, keq, drejt, saktë, shumë, pak, tepër, etj.

Krahasore: më mirë, më bukur, më keq, më drejt, më saktë, më shumë, më pak,

më tepër,etj.

Sipërore: shumë mirë, shumë bukur, shumë keq, shumë drejt, shumë saktë,

shumë pak, shumë tepër, etj., por nuk mund të themi: shumë shumë, por tepër shumë, jashtzakonisht shumë që mund t’i përdornim edhe për ndajfoljet e tjera të sipërshënuara.

Nga të dhënat gramatikore të sipërshënuara i bie se përdorimi: më me pak shpresa parafjala me është futur në trup të ndajfoljes pak që për rastësi konteksti është përdorur në shkallën krahasore. Pra janë më pak të përfaqësuar dhe kanë më pak shpresa se popujt e tjerë të rajonit.

Përfundimisht shohim se rendi më-me është i gabuar dhe duhej me-më dhe jo ashtu siç është përdorur në shkrimin në fjalë. Në tekstin tjetër është përdorur drejt. Por mund të ketë edhe raste kur ndajfolja vendoset para parafjalës me në renditje. Kjo ngjet kur theksi logjik bie tek ndajfolja që shoqëron një emër të rasës kallëzore të shoqëruar me parafjalën me. Edhe herë të tjera duhet të vazhdosh të punosh me kujdes! Por mundet të përdoret edhe kështu: Herë tjetër mendoj se duhet të punosh me(shumë) kujdes! Në rastin e parë duam të tregojmë vazhdimësinë e të treguarit kujdes, ndërsa në rastin e dytë duhet punuar me kujdes të shtuar(më shumë) kujdes. Fjalën “shumë” e kemi vënë në kllapa duke menduar mospërdorimin e saj, por kontekstin e nënkuptuar.